Kween / Freemartinisme (XX/XY-chimerisme) - Rundvee

Kween en freemartinisme bij rundvee

Deze DNA-test onderzoekt XX/XY-chimerisme, ook bekend als Kween, freemartinisme, freemartin of tetragametisch chimerisme. Het verschijnsel ontstaat vooral bij een tweelingdracht met een mannelijk en een vrouwelijk kalf, waarbij via gedeelde bloedvaten cellen tussen de foetussen worden uitgewisseld.

Een vrouwelijk kalf kan daardoor naast XX-cellen ook XY-cellen dragen. Dit gaat vaak samen met onvruchtbaarheid en soms afwijkende ontwikkeling van geslachtsorganen, maar het uiterlijk is niet altijd betrouwbaar genoeg om een kween vroeg te herkennen.

Wat wordt getest?

De analyse beoordeelt of er een combinatie van vrouwelijk en mannelijk chromosomaal DNA aantoonbaar is die past bij XX/XY-chimerisme. Voor deze test is bloed inhoudelijk het meest geschikte monstermateriaal, omdat het verschijnsel als bloedcelchimerisme wordt beoordeeld.

Praktisch nut van deze test

• Vroege duidelijkheid: herken een verdacht vrouwelijk tweelingkalf sneller en objectiever dan met alleen uiterlijk onderzoek.
• Fokplanning: voorkom dat een onvruchtbare kween onnodig wordt aangehouden als toekomstig fokdier.
• Bedrijfsbeslissingen: ondersteun keuzes rond opfok, verkoop, registratie en bedrijfsplanning.